Magda Drab

#[+#@!? (słowo na G)

Spektakl powstał w ramach kolejnej zwycięskiej aplikacji w Konkursie im. Jana Dormana organizowanym przez Instytut Teatralny im. Raszewskiego w Warszawie. Pracę nad scenariuszem poprzedziły warsztaty z młodzieżą gimnazjalną. Podczas tych spotkań przekonaliśmy się, jak  trudno młodym ludziom jest zdefiniować takie pojęcia jak „intymność”, „granica” czy „gwałt”. To doświadczenie było bardzo pomocne w dalszej pracy. W efekcie powstał spektakl, którego odbiór przez społeczności szkolne (bo prezentowany jest również pedagogom) stał się jednym z najważniejszych doświadczeń teatralnych w moim życiu. W ciągu pierwszych trzech sezonów spektakl zagrany został blisko 100 razy – najczęściej w małych miejscowościach, w których młodzież nie ma dostępu do teatru. Po każdym spotkaniu odbywają się warsztaty prowadzone przez psycholożkę i edukatorkę seksualną. 

Gwałt. Zadać gwałt. Zgwałcić. Gwałciciel. G. Słowo na „G”. A plotka, legenda, albo zdjęcie na „snapie” rozprzestrzeniają się z prędkością światła. Słowo na „G” stanie się jednym z aktorów rozgrywającego się na terenie szkoły spektaklu, gdzie nauczyciele i uczniowie walczą ze sobą na definicje rzeczonej sytuacji. Wynikiem tego starcia będzie model – protokół postępowania, który towarzyszyć będzie bohaterom jeszcze na długo po otrzymaniu świadectwa z czerwonym paskiem.

Za 45 minut, na ostatniej godzinie lekcyjnej odbędzie się konfrontacja dyrekcji, wychowawczyni i trójki uczniów oskarżonych o g… Choć właściwie to nikt do końca nie potrafi opowiedzieć o tym, co się wydarzyło. W spektaklu rozgrywającym się symultanicznie w pustej klasie i pokoju nauczycielskim zegary nieubłaganie tykają. Wśród prawdopodobnych wersji wydarzeń i możliwych algorytmów postępowania wszystkim powoli wymyka się „ktoś”. Nieobecna bohaterka, która od dnia „incydentu” nie wróciła do domu.

Spektakl jest nie tylko polem do dyskusji odnośnie granic i intymności oraz sytuacji ich pogwałcenia, ale też okazją do rozmowy na temat seksualności w ogóle. Co istotne dla projektu, który pozwala podglądać zarówno świat młodych ludzi, jak i pokoju nauczycielskiego, w spektaklu i warsztatach biorą udział przedstawiciele obu „stron konfliktu”. Sytuacja opowiedziana przez aktorów staje się pretekstem do rozmowy, która bardzo rzadko ma szansę się odbyć w polskich szkołach. 

Teatr Układ Formalny

SCENARIUSZ i DRAMATURGIA: Magdalena Drab

REŻYSERIA: Grzegorz Grecas

ARANŻACJA PRZESTRZENI I KOSTIUMY: Agnieszka „Alex” Aleksiejczuk,

II SCENOGRAF: Jan Głąb

MUZYKA: Tymoteusz Witczak

REALIZACJA NAGRAŃ AUDIO: Krzysztof Grębski

OBSADA: Jerzy Górski, Paulina Mikuśkiewicz, Adam Michał Pietrzak, Malwina Magdalena Rusów, Maciej Rabski

WARSZTATY: Żenia Aleksandrowa, Zofia Domaradzka, Sylwia Patrycja Olesińska, Monika Wolińska

KIEROWNIK PRODUKCJI: Piotr „Melchior” Torchała

PREMIERA: 14 września 2017 roku; Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego w Krakowie Filia we Wrocławiu

GRAND PRIX na XIX Festiwalu Teatrów Niezależnych Garderoba w Warszawie (2018)

Nagroda dla najlepszego reżysera – Grzegorz Grecas na XIX Festiwalu Teatrów Niezależnych Garderoba w Warszawie (2018)

Nagroda dla najlepszej aktorki – Malwina Rusów XIX Festiwalu Teatrów Niezależnych Garderoba w Warszawie (2018)

Nagroda Loży Teatrów Białołęckich dla najlepszej aktorki – Malwina Rusów na XIX Festiwalu Teatrów Niezależnych Garderoba w Warszawie (2018)

wyróżnienie w plebiscycie „Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2018/2019″ miesięcznika Teatr w kategorii „Najlepsze przedstawienie offowe” (2018)

 

Zamiast dyskutować o winie twórcy spektaklu zadają pytania o to, jak definiować gwałt i jak się zachować, będąc świadkiem lub ofiarą molestowania. Spektakl nie przynosi jednoznacznych odpowiedzi, ale jego konstrukcja, z wyraźne nakreślonymi charakterystykami wszystkich postaci, stanowi bardzo dobry punkt wyjścia do zajęć z edukatorką seksualną oraz pedagogami.
Świetny, trzymający w napięciu tekst, dojrzała reżyseria i poruszające aktorstwo niedawnych absolwentów szkoły teatralnej. Teatralna lektura obowiązkowa o granicy żartu, definicji gwałtu i odpowiedzialności dla młodzieży szkolnej opowiadana ich językiem przez nieco tylko starszych kolegów.
Obecność lalki na scenie wywołuje w widzach naturalne oczekiwanie na moment animacji. Ten w końcu nastąpi, nie będzie to jednak animacja-ożywienie, ale swoista antyanimacja: (...) W spektaklach Układu Formalnego forma jest prosta, ale nigdy nie neutralna. Mocno obecna, zaangażowana, czasami wydaje się przemawiać własnym głosem - zawsze w imieniu ofiar.
Pytania się mnożą, napięcie rośnie i atmosfera staje się coraz gęstsza. Wśród widzów wyczuwa się lekkie zakłopotanie. Siedzą ze spuszczonymi oczyma. „To, że ktoś się śmieje, nie oznacza, że to jest żart!” – stanowczo stwierdza nauczycielka. Rzeczywiście nie jest.
Całe wydarzenie trwa długo, bo aż cztery godziny lekcyjne, co pozwala na głębszą pracę z uczniami i nauczycielami, którzy także są włączeni w działania warsztatowe. Twórcy spektaklu porządkują z uczestnikami wszystkie wydarzenia i skupiają się na rozpracowaniu postaw kolejnych postaci.