Grzegorz Grecas i Paweł Palcat na motywach dramatu Bertolda Brechta

Matka Courage krzyczy

Pierwsza premiera Teatru Układ Formalny – tym projektem ja i moi przyjaciele zadebiutowaliśmy jako zawodowy teatr offowy. Produkcja miała premierę podczas 37. Przeglądu Piosenki Aktorskiej i została nagrodzona Tukanem OFF – główną nagrodą nurtu teatrów niezależnych. Spektakl niezbyt często (ze względu na trudności inscenizacyjne w postaci 2 ton piasku) ale nadal jest grany. Kolejny raz używamy też Polskiego Języka Migowego jako nie tylko sposobu na „dostępność” ale również środka artystycznego wyrazu. 

W 1821 do Afryki Zachodniej przybył pierwszy transport byłych niewolników z plantacji bawełny. Agent Towarzystwa Charytatywnego odkupił od miejscowego wodza pas ziemi za cenę sześciu muszkietów i skrzyni paciorków. Tak powstała Liberia.

Mimo zwrotnikowej pogody Amerykano-Liberyjczycy przechadzali się po swoich włościach w cylindrach i frakach, żeby za wszelką cenę zaznaczyć różnicę między klasami. Kolejne lata to niekończące się konflikty, które wypaliły „Państwo Wolności” do gołej ziemi. Liberyjska Wojna domowa, jak pisał Zbigniew Herbert, „wychowała nową odmianę dzieci”. One bawią się w zabijanie. Nie żywią się chlebem tylko ciałami wrogów.

Matkę Courage spotykamy samotnie wpatrującą się w ocean na plaży w West Point. To największe liberyjskie slumsy, a plaża stała się przez lata wychodkiem pozbawionej kanalizacji biedoty. W spiekocie słońca nawet morska bryza nie przynosi orzeźwienia. Po drugiej stronie oceanu jest Ameryka – Raj Utracony. Od strony lądu zbliża się postać, rzucająca długi cień. I zaczyna snuć swoją opowieść jeszcze raz. To piosenka. „Matko, matko, czy pochowałaś już wszystkie swoje dzieci?”

Spektakl inspirowany tekstem Brechta powstał w oparciu o reportaże, relacje i wywiady z ocalałymi mieszkańcami Liberii.

scenariusz: Paweł Palcat i Grzegorz Grecas

reżyseria: Grzegorz Grecas

dramaturgia: Agnieszka Nasierowska

obsada: Joanna Gonschorek, Katarzyna Kłaczek, Piotr Bublewicz, Przemysław Furdak, Paweł Palcat

scenografia: Alex Aleksiejczuk

muzyka: Paweł Głosz

kostiumy i formy: Kasia Bublewicz

ruch sceniczny: Madi Rostkowska

premiera: 15. V 2016 roku, Centrum Reanimacji Kultury we Wrocławiu w ramach 37. Przeglądu Piosenki Aktorskiej

Tukan OFF 37. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu (2016)

wyróżnienie w plebiscycie „Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2018/2019″ miesięcznika Teatr w kategorii „Najlepsze przedstawienie offowe” (2019)

Spektakl "Matka Courage krzyczy" został zagrany na gdyńskiej plaży Redłowo, która przeobraziła się na jego czas w liberyjskie wybrzeże. Może Bałtyckie zagrało odgradzający bohaterów od amerykańskiego raju Atlantyk, niebezpieczny i powstrzymujący z powodu sinic wszelkie próby przedostania się tam, gdzie być może czekałoby ich lepsze życie. (...) Decyzja, żeby zagrać taki spektakl na brzegu morza to jeden z najlepszych pomysłów teatralnych ostatnich miesięcy.
W sztuce Grecasa wiele jest oskarżeń. Niektóre rzucane wprost, inne ukryte między słowami lub pod płaszczykiem gorzkiej ironii. Śpiewana przez aktorów piosenka „We Are the World”, zrealizowana w 1985 przez grupę „USA for Africa”, w kontekście spektaklu nabrała zupełnie nowego znaczenia. Była jak wskazanie palcem i powiedzenie „oto, ile możecie zrobić dla Afryki – nagrać ładną piosenkę”a
Przede wszystkim, nie wolno dać się zjeść. Należy pożreć samemu. Odważny, a miejscami szokujący kontrowersyjnymi rozwiązaniami spektakl Matka Courage krzyczy w reżyserii Grzegorza Grecasa to metaforyczna opowieść o brzemieniu białego człowieka, o ciężarze wolności, o chorobie niekończącej się wojny, o złu, które naznacza całe narody i pokolenia.
Wreszcie Joanna Gonschorek w roli tytułowej. Oglądając ją w najlepszym spektaklu tegorocznego Pociągu do Miasta, który jest zarazem jednym z najlepszych spektakli offowych ostatnich lat, nie mamy żadnych wątpliwości. Tej kobiety nie zapomnimy nigdy.